FUZJA – nauka, która napędza przyszłość

Poznaj naukę, która pomaga zrozumieć świat i kształtuje technologie jutra

Jak powstaje energia w gwiazdach? Czy fuzja jądrowa może stać się jednym ze źródeł energii przyszłości? Jak wykorzystujemy promieniowanie, lasery i sztuczną inteligencję w badaniach naukowych?

Projekt „Fuzja – nauka, która napędza przyszłość” zaprasza do odkrywania fascynującego świata współczesnej nauki. Łączymy wiedzę z doświadczeniem, pokazujemy naukę w działaniu i zachęcamy do samodzielnego zadawania pytań.

Przygotowaliśmy spotkania, prelekcje, pokazy i aktywności edukacyjne, które pozwalają spojrzeć na fizykę i nowoczesne technologie z innej perspektywy. Chcemy pokazać, że nauka nie jest wyłącznie zbiorem wzorów i definicji – to sposób poznawania rzeczywistości, poszukiwania odpowiedzi i tworzenia rozwiązań dla społeczeństwa.

O projekcie

„Fuzja – nauka, która napędza przyszłość” to projekt edukacyjno-popularyzatorski realizowany przez Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM).

Jego celem jest przybliżenie uczestnikom zagadnień współczesnej fizyki, badań nad energią i nowoczesnych technologii. Chcemy rozbudzać ciekawość, rozwijać umiejętność krytycznego myślenia oraz pokazywać, jak wiedza naukowa przekłada się na praktyczne zastosowania.

Projekt jest skierowany przede wszystkim do uczniów szkół ponadpodstawowych i studentów, ale jego tematyka i forma może być dostosowana do wszystkich, którzy chcą lepiej zrozumieć przyrodę, naukę i technologie przyszłości.

Działania realizowane są w języku polskim lub angielskim, a ich formuła łączy bezpośredni kontakt z naukowcami z aktywnym poznawaniem zagadnień naukowych.

Co przygotowaliśmy?

Każde spotkanie realizowane jest wokół jednego z pięciu tematów przewodnich. Dzięki temu program można dopasować do zainteresowań uczestników i zagadnień, które chcą lepiej poznać.

Pięć tematów przewodnich:

1. „Nauka dla energii – energia dla społeczeństwa”
2. „Słońce na Ziemi – niewyczerpalne źródło energii”
3. „Promieniowanie naturalne, czyli promieniotwórczość wokół nas”
4. „Lasery – niezbędnik nowoczesnych technologii”
5. „Sztuczna inteligencja w badaniach naukowych”

W ramach każdego z tematów uczestnicy wezmą udział w:

• Prelekcji naukowej – poznawaniu najważniejszych pojęć, odkryć i aktualnych kierunków badań.
• Grze lub aktywności edukacyjnej – krótka gra polegająca na rozwiązywaniu problemów lub podejmowaniu decyzji lub sprawdzaniu wiedzy w praktyce.
• Eksperymentach lub/i pokazach – obserwowaniu zjawisk fizycznych oraz poznawaniu zasad działania wybranych urządzeń związanych z tematem przewodnim.
• Spotkaniu z naukowcem – rozmowie o pracy badawczej, eksperymentach, wyzwaniach i możliwościach rozwoju naukowego.
• Wystawie edukacyjnej – odkrywaniu zagadnień związanych z energią i nowoczesnymi technologiami.

Dla kogo jest projekt?

Głównymi odbiorcami projektu są uczniowie szkół ponadpodstawowych oraz studenci. Zapraszamy również nauczycieli i grupy edukacyjne zainteresowane współczesną fizyką, energią i technologiami.

Poszczególne tematy mogą być realizowane również dla młodszych grup wiekowych (szkoły podstawowe).

Kto realizuje projekt?

Projekt realizuje Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM) – instytut badawczy prowadzący działalność naukową związaną z fizyką plazmy, fuzją jądrową i wykorzystaniem intensywnych impulsów laserowych.

W ramach projektu uczestnicy mogą poznać zagadnienia, którymi zajmują się naukowcy, oraz zobaczyć, jak wiedza teoretyczna łączy się z eksperymentem, modelowaniem i rozwojem nowych technologii.

Finansowanie projektu

Projekt „Fuzja – nauka, która napędza przyszłość” jest realizowany w ramach programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III, finansowanego ze środków budżetu państwa.

Dofinansowanie zostało przyznane przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 

Chcesz wziąć udział lub dowiedzieć się więcej?

Zapraszamy szkoły, nauczycieli, studentów i grupy zainteresowane udziałem w projekcie do kontaktu z zespołem realizującym przedsięwzięcie.

Napisz do nas, jeśli chcesz zapytać o możliwość zorganizowania wizyty grupy, warunkach uczestnictwa i dostępnych terminach.

Kontakt w sprawie projektu:

Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM)

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

W wiadomości warto podać nazwę szkoły lub instytucji, liczbę uczestników, preferowany termin oraz interesujący Państwa temat przewodni. Ułatwi to dopasowanie programu spotkania do potrzeb grupy.

Opis pięciu tematów przewodnich

Nauka dla energii – energia dla społeczeństwa

Energia napędza rozwój cywilizacji i wpływa na nasze codzienne życie. Poznaj różne sposoby jej pozyskiwania, dowiedz się, przed jakimi wyzwaniami energetycznymi stoi współczesny świat i jak nauka może pomóc w tworzeniu rozwiązań dla przyszłych pokoleń.

Słońce na Ziemi – niewyczerpalne źródło energii

Jak odtworzyć na Ziemi procesy, dzięki którym świecą gwiazdy? Poznaj tajemnice fuzji jądrowej, niezwykłe właściwości plazmy oraz badania nad kontrolowanym uwalnianiem energii z reakcji termojądrowych. Dowiedz się, dlaczego naukowcy na całym świecie pracują nad tą technologią.

Promieniowanie naturalne, czyli promieniotwórczość wokół nas

Promieniowanie jest obecne w naszym otoczeniu, choć nie możemy go bezpośrednio zobaczyć. Dowiedz się, skąd pochodzi, czym jest promieniotwórczość i jak wykrywać oraz mierzyć promieniowanie. Poznaj zjawiska, które pomagają lepiej zrozumieć otaczający nas świat, i przekonaj się, jak ważne są pomiary oraz świadoma ocena ryzyka.

Lasery – niezbędnik nowoczesnych technologii

Precyzyjne pomiary, zaawansowane eksperymenty i innowacyjne rozwiązania technologiczne – to tylko niektóre możliwości, jakie daje światło laserowe. Poznaj zasady działania laserów, ich różnorodne zastosowania oraz rolę, jaką odgrywają we współczesnej nauce, medycynie i przemyśle.

Sztuczna inteligencja w badaniach naukowych

Czy sztuczna inteligencja może pomóc naukowcom odkrywać nowe zjawiska i lepiej rozumieć otaczający nas świat? Poznaj przykłady wykorzystania AI do analizy danych, modelowania i rozwiązywania złożonych problemów naukowych. Dowiedz się również, jakie możliwości i ograniczenia wiążą się z wykorzystaniem tych narzędzi.

W Instytucie prowadzone są postępowania awansowe w zakresie nadania stopnia doktora oraz doktora habilitowanego. Dokumentacja związana z postępowaniami jest dostępna na dedykowanych podstronach:

• POSTĘPOWANIA w sprawie nadania stopnia doktora
• POSTĘPOWANIA w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego  

 
Zasady i tryb nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego w Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy im. Sylwestra Kaliskiego (IFPiLM):

1. Uchwała nr 23/2024 Rady Naukowej IFPiLM dot. nowelizacji Zasad i trybu weryfikacji efektów uczenia się dla kwalifikacji na poziomie 8 PRK w przypadku osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora w trybie eksternistycznym.
2. Uchwała nr 24/2024 Rady Naukowej IFPiLM i Regulamin postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w IFPiLM.
3. Uchwała nr 25/2024 Rady Naukowej IFPiLM i Regulamin postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego w IFPiLM.

4. Zarządzenie Dyrektora IFPiLM nr 23/2025 z dnia 17 kwietnia 2025 roku w sprawie zakresu i wysokości kosztów w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego.

5. Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie dyplomów doktorskich, dyplomów habilitacyjnych i legitymacji doktoranta.

Plan Równości Płci to zestaw działań, których celem jest promowanie równości płci poprzez zmiany instytucjonalne i kulturowe w organizacjach zajmujących się badaniami i innowacjami. W nazewnictwie przyjętym przez Unię Europejską na określenie takich planów używany jest skrót GEP (Gender Equality Plan).

Plan Równości Płci dla IFPiLM do pobrania w wersji PDF:

Załączniki:

GEP 2026-2029

[ ]

478 kB

ARTYKUŁY W INTERNECIE

• Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – Przełom w fuzyjnym reaktorze JET: www.gov.pl
• Nauka w Polsce (Fundacja PAP) / Science in Poland – Przełom w fuzyjnym reaktorze JET: naukawpolsce.pl (wersja polska); scienceinpoland.pl (wersja angielska)
• National Geographic – Rekordowa ilość energii uzyskana w reaktorze termojądrowym. Kiedy powstaną pierwsze elektrownie fuzyjne?: www.national-geographic.pl
• Dziennik Naukowy – Eksperymenty z syntezą jądrową w tokamaku JET dały rekordowe wyniki: dzienniknaukowy.pl
• Onet.pl – Rekordowe wyniki eksperymentu z syntezą jądrową: www.onet.pl
• Komputer Świat – Naukowcy osiągnęli nowy rekord "sztucznego słońca". Swój udział mieli również Polacy: www.komputerswiat.pl
• Next.gazeta.pl – Ogromny sukces Polaków. Ten rekord przybliża nas do energetycznego przełomu: next.gazeta.pl
• Wirtualna Polska (WP Tech) – Eksperymenty z syntezą jądrową. Dały rekordowe wyniki: tech.wp.pl
• Energetyka24.com – Przełom w fuzyjnym reaktorze JET: energetyka24.com
• Chip.pl – Rekord Polaków prowadzących syntezę termojądrową. Takiego rezultatu nie odnotowano jeszcze nigdzie na świecie: www.chip.pl
• Interia.pl – Nowy rekord "sztucznego słońca". W tym sukces Polaków: geekweek.interia.pl
• Portal Samorządowy – Przełom w fuzyjnym reaktorze JET: www.portalsamorzadowy.pl
• ExecutiveMagazine.pl – Przełom w fuzyjnym reaktorze JET: executivemagazine.pl
• Wszystko co najważniejsze – Przełom w fuzyjnym reaktorze JET: wszystkoconajwazniejsze.pl

PRASA

• Postępy Techniki Jądrowej, vol. 67, z. 1/2024, str. 46-47 – Przełomowe osiągnięcie w badaniach nad syntezą jądrową: www.ichtj.waw.pl  

TELEWIZJA

• TVP3 "Dziennik Regionów" – 2. Kongres "Nauka dla Społeczeństwa" – wypowiedź dr hab. Agaty Chomiczewskiej; data emisji: 9.06.2024: regiony.tvp.pl
• TVP3 "Dziennik Regionów" – Dzień Nauki Polskiej – wypowiedź dr hab. Agaty Chomiczewskiej; data emisji: 19.02.2024: regiony.tvp.pl

RADIO / PODCASTY / YOUTUBE

• Astrofaza – Nowy rekord świata w reakcji termojądrowej – rozmowa z dr hab. Agatą Chomiczewską; data emisji: 15.02.2024: www.youtube.com
• "Jedynka" Polskie Radio – audycja „Eureka” – Słońce na Ziemi, czyli przyszłość fuzji termojądrowej – wywiad z dr hab. Agatą Chomiczewską; data emisji: 13.02.2024: jedynka.polskieradio.pl
• Radio Naukowe – Energia fuzji: na jakim etapie są prace nad elektrownią termojądrową? – wywiad z dr hab. Agatą Chomiczewską; data emisji: 25.01.2024: radionaukowe.pl

WYKŁADY POPULARNONAUKOWE

• „Przełomowe wyniki badań nad syntezą jądrową” – wykład dr inż. Natalii Wendler: www.youtube.com
• „Święty Graal energetyki. Czy opanujemy fuzję jądrową?” – wykład dr hab. Agaty Chomiczewskiej: www.youtube.com

Stowarzyszenie FusNet będące platformą do koordynacji europejskiej edukacji na temat fuzji opracowało materiały edukacyjne dla szkół średnich.

Celem tych materiałów jest dostarczenie nauczycielom szkół średnich wszystkich narzędzi potrzebnych do nauczania o fuzji jądrowej w formie zabawnych i wciągających lekcji. 

W skłąd modułów wchodzą takie elementy jak:

• wykłady dla uczniów
• slajdy do wykładów
• poradnik dla nauczyciela
• dodatkowe ćwiczenia

Modyłu dotyczą następujących tematów:

1. Moduł 1: Fusion Basics
2. Moduł 2: Road to fusion
3. Moduł 3: Plasma control
4. Moduł 4: Fusion Materials
   
5. Moduł 5: Fusion Deployment
   

Źródło: Educational Materials | FuseNet